Το 1476 εκδόθηκε το πρώτο αποκλειστικά ελληνικό κείμενο από Έλληνα τυπογράφο, η «Ἐπιτομὴ τῶν ὀκτὼ τοῦ λόγου μερῶν» του Κωνσταντίνου Λάσκαρι, βιβλίο ελληνικής γραμματικής.

Στο νέο ελληνικό κράτος, ο μεγάλος κυβερνήτης Καποδίστριας ιδρύει στην Αίγινα, την «Εθνική Τυπογραφία» (1827-1834) που με την έλευση του Όθωνα θα ονομαστεί «Βασιλική Τυπογραφία».

Ιδιώτες τυπογράφοι αρχίζουν να δραστηριοποιούνται στο Ναύπλιο, την Πάτρα, την Αίγινα, την Ύδρα, τη Σύρο και σταδιακά με την ανάπτυξη της πρωτεύουσας μετακομίζουν στην Αθήνα, όπου συγκεντρώθηκε η εκδοτική παραγωγή.

Το κίνημα των τυπογράφων στην Ελλάδα, ιδιαίτερα κατά τον 20ό αιώνα, συνδέεται με τη συνδικαλιστική οργάνωση του κλάδου, τη διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών εργασίας και την ίδρυση αυτόνομων ασφαλιστικών ταμείων. Οι Έλληνες τυπογράφοι έπαιξαν ενεργό ρόλο στην κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας, συχνά επηρεαζόμενοι από τις πολιτικές εξελίξεις της εποχής.

Σημαντικά Στοιχεία:

Ασφάλιση: Οι τυπογράφοι ήταν από τους πρώτους κλάδους που οργάνωσαν την κοινωνική τους ασφάλιση.
Συνδικαλισμός: Ο κλάδος είχε έντονη συνδικαλιστική δράση, επηρεάζοντας τις εργασιακές σχέσεις στον χώρο του τύπου και των εκδόσεων.
Ιστορικό Πλαίσιο: Η δράση τους κορυφώθηκε κατά τον 20ό αιώνα, με συμμετοχή ή επηρεασμό από σημαντικά πολιτικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας.
Στο πλαίσιο της ελληνικής τυπογραφίας, αξίζει να σημειωθεί ότι η ανάπτυξη περιοδικών, όπως ο «Ερμής ο Λόγιος» το 1811, αποτέλεσε το θεμέλιο της τυπογραφικής παράδοσης.

Η Ένωση Εργατών Τύπου Αθηνών (ΕΕΤΑ) ιδρύεται το 1933 από 173 άνδρες εργάτες απασχολούμενοι σε εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία. Παρόλο που μπορούμε να εντοπίσουμε ποικίλες ειδικότητες σε ένα τυπογραφείο, η ΕΕΤΑ αναγνωρίζει μόνο τέσσερις: τους στοιχειοθέτες, τους λινοτύπες, τους μηχανικούς λινοτυπικών μηχανών και τους πιεστές κυλινδρικών πιεστηρίων.

Οι συμβάσεις εργασίας δίνουν στους εργάτες τύπου της Αθήνας την ευκαιρία «νομιμοποίησης» της πενταώρου εργασίας, τη μηνιαία τιμαριθμική αναπροσαρμογή των αποδοχών, την πληρωμή της Κυριακής αργίας και την αποκλειστική τροφοδότηση του τύπου με εργατικό προσωπικό από την ΕΕΤΑ. Αυτές οι προϋποθέσεις, σε συνδυασμό με τη διατήρηση του ελέγχου της παραγωγικής διαδικασίας, διασφάλισαν τις αποδοχές των εργατών τύπου σε υψηλά επίπεδα.

Τα τυπογραφεία πάντα ήταν κέντρα συναντήσεων ανθρώπων του πνεύματος και της κουλτούρας, αλλά και διάφορων σπουδαίων τεχνητών. Στα τυπογραφεία διαμορφώνεται µία συγκεκριμένη κουλτούρα, που ευνοεί την ανταλλαγή απόψεων, τη διεξαγωγή συζητήσεων και σε πολλές περιπτώσεις την ανάπτυξη της ελεύθερης κριτικής σκέψης.

Οι τυπογράφοι παραμένουν άνθρωποι μορφωμένοι, που συνδυάζουν την πρακτική εργασία µε την εγρήγορση της σκέψης και συνδέονται στενά µε το επάγγελμά τους, το οποίο ως τέχνη τείνει να περνάει πλέον από γενιά σε γενιά. Ο έντυπος λόγος με την ανάπτυξη της τυπογραφίας αποκτά πλέον μεγάλη δύναμη και η κυκλοφορία του είναι πλέον τέτοια, που να μπορεί να επηρεάζει την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Τα τυπογραφεία είναι πάντα παρόντα στις κινηματικές διαδικασίες, καθώς αποτελούν μέρη συνεύρεσης αλλά και εστίες παραγωγής του εναλλακτικού τύπου. Βιβλιογραφικές αναφορές περιγράφουν πληθώρα παράνομων εντύπων, αλλά και εργατικές συνελεύσεις να διεξάγονται εντός των τυπογραφείων. Η εξάπλωση της ανεξάρτητης ενημέρωσης σε όλη σχεδόν τη Ελλάδα οφείλεται στον ανεξάρτητο κινηματικό έντυπο λόγο.

Τα τυπογραφεία δεν ήταν απλώς τα εργαλεία στη διαδικασία της παραγωγής. Αποτελούσαν ουσιαστικές δομές στην πορεία των κινημάτων, όπως και οι εφημερίδες και τα έντυπα που παράγονταν δεν ήταν απλώς μια αποτύπωση στο χαρτί των ιδεών και του λόγου που γεννιούνταν κάπου αλλού από άλλα υποκείμενα.

Είτε από ανάγκη είτε από άποψη, γεγονός παραμένει ότι η διαδικασία τυπώματος και το περιβάλλον που την περικλείει, η μυρωδιά του μελανιού, το βάρος του χαρτιού, ο θόρυβος του τυπογραφείου από τις ακούραστες χιλιομεταχειρισμένες μηχανές αποτέλεσαν το περιβάλλον που γέννησε ιδέες, ανθρώπους και πράξεις που έμειναν στην ιστορία.

Κίνημα Τυπογράφων. Δύναμη αντίστασης, διεκδίκησης και πάλης

Τυπογραφείο Αδελφών Ταρουσόπουλου στην Καστέλλα

"Στο τυπογραφείο που ανακάλυψα.....αξιοπρόσεχτος τόπος. Στην άκρη του Νέου Φαλήρου, μια παλιά πόρτα σκουριασμένη στη ρίζα του βράχου της Καστέλλας. Ως την κορυφή του βράχου, κλιμακωτά, διάφορες οικοδομές που καταλήγουν στο σπίτι των Ταρουσόπουλων. Το τυπογραφείο μέσα, το ίδιος ύφος σκιερής ερημιάς και τάξης σαν μοναστήρι" έγραφε ο Γιώργος Σεφέρης τον Φεβρουάριο του 1940 κατά την πρώτη του επίσκεψη στο θρυλικό αυτό τυπογραφείο.

Εκεί τύπωνε τα βιβλία του όχι μόνο ο Σεφέρης, αλλά και

ο Στρατής Δούκας, ο Οδυσσέας Ελύτης,

ο Ανδρέας Εμπειρίκος.

Τον Δεκέμβριο του 2000 το Τυπογραφείο Ταρουσόπουλου στην Καστέλλα γκρεμίζεται με τις ευλογίες της Πολεοδομίας Πειραιά. Το τυπογραφείο που μεταξύ άλλων είχε τυπώσει και το "ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ" του Οδυσσέα Ελύτη δεν υπάρχει πια. Κατεδαφίστηκε προκειμένου στην θέση του να ανεγερθεί εμπορικό κέντρο.

Το 1964 ο φωτογράφος Δημήτρης Παπαδήμος, προβαίνει στην φωτογράφηση του τυπογραφείου που ακόμα και τότε αποτελούσε ένα είδος τυπογραφικού μουσείου.

Το 1990 ο Κάσδαγλης αφηγείται την ιστορία των αδελφών Ταρουσόπουλου στο βιβλίο "Το Αγλαότεχνο Τυπογραφείο των Αδελφών Ταρουσόπουλου" (Εκδόσεις Άγρα).