Η στάση των κομμουνιστικών κομμάτων της Ευρώπης απέναντι στη γερμανική εισβολή και την επέκταση του Άξονα κατά την περίοδο 1939–1941 καθορίστηκε καθολικά από τις γεωπολιτικές σκοπιμότητες της Σοβιετικής Ένωσης και την υπογραφή του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ. Ως πειθαρχημένα μέλη της Κομιντέρν, τα ευρωπαϊκά κομμουνιστικά κόμματα βρέθηκαν εγκλωβισμένα σε μια βαθιά ιδεολογική και εσωτερική αντίφαση.
Ενώ μέχρι τότε πρωτοστατούσαν στον αντιφασιστικό αγώνα, η ανάγκη διαφύλαξης της σοβιετογερμανικής φιλίας τα
ανάγκασε να υιοθετήσουν μια γραμμή παθητικότητας, ουδετερότητας ή και ανοιχτής καταδίκης της αμυντικής προσπάθειας των ίδιων των χωρών τους, τις οποίες
χαρακτήριζαν «μαριονέτες του αγγλογαλλικού ιμπεριαλισμού».
Αυτή η κοινή, διεθνής τροχιά απείχε από τις εθνικές πραγματικότητες και ανατράπηκε με απόλυτο και ταυτόχρονο τρόπο για ολόκληρη την ήπειρο μόνο την 22α Ιουνίου 1941, όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στην ΕΣΣΔ, δίνοντας το σύνθημα για την καθολική μετάβαση των κομμουνιστών στην ένοπλη εθνική αντίσταση.
Ελλάδα (Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας - ΚΚΕ)
Η αρχική αντίδραση (Το Πρώτο Γράμμα):
Τον Οκτώβριο του 1940, αμέσως μετά την ιταλική εισβολή, ο φυλακισμένος γενικός γραμματέας του κόμματος, Νίκος Ζαχαριάδης, δημοσίευσε το περίφημο «πρώτο γράμμα» του. Με αυτό καλούσε τον ελληνικό λαό να πολεμήσει στο μέτωπο υπό την ηγεσία της δικτατορίας Μεταξά, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό και αντιφασιστικό.
Η επέμβαση της Μόσχας και η εσωτερική σύγχυση:
Η γραμμή αυτή ήρθε σε πλήρη αντίθεση με τη διεθνή κατεύθυνση της Κομιντέρν, η οποία επέβαλλε τη διατήρηση του Συμφώνου
Μολότοφ-Ρίμπεντροπ. Λόγω της βαθιάς παρανομίας και της διάσπασης της ηγεσίας (Κεντρική Επιτροπή έναντι της ελεγχόμενης από την Ασφάλεια «Προσωρινής Διοίκησης»), το κόμμα περιήλθε σε ιδεολογικό χάος. Ο ίδιος ο Ζαχαριάδης
αναγκάστηκε να αναθεωρήσει με δεύτερο και τρίτο γράμμα.
Η έμπρακτη στάση και η ρητορική (1940–1941):
Η επίσημη «Καθαρή» Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ
ευθυγραμμίστηκε τελικά με τη Μόσχα, καταγγέλλοντας τον ελληνοϊταλικό πόλεμο ως «ιμπεριαλιστικό» και «τυχοδιωκτισμό του Μεταξά». Χαρακτήριζε τα ελληνικά στρατεύματα στην Αλβανία ως όργανα του βρετανικού ιμπεριαλισμού και ζητούσε
ξεχωριστή ειρήνη με την Ιταλία. Κατά τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941, το κόμμα παρέμενε διαλυμένο και απείχε από την οργάνωση ένοπλης άμυνας κατά των Ναζί.
Η αλλαγή:
Η καθολική στροφή σημειώθηκε την 22α Ιουνίου 1941, με την εισβολή του Χίτλερ στην ΕΣΣΔ. Λίγες ημέρες μετά, τον Ιούλιο του 1941, η 6η Ολομέλεια του ΚΚΕ κάλεσε σε καθολικό αντιφασιστικό αγώνα, γεγονός που οδήγησε στην ίδρυση του ΕΑΜ τον Σεπτέμβριο του 1941 και του ΕΛΑΣ στη συνέχεια, μετατρέποντας το κόμμα στην κυρίαρχη δύναμη της Εθνικής Αντίστασης.
Μεγάλη Βρετανία (Κομμουνιστικό Κόμμα Μεγάλης Βρετανίας - CPGB)
Η αρχική αντίδραση:
Τον Σεπτέμβριο του 1939, ο γενικός γραμματέας του κόμματος, Χάρι Πόλιτ, τάχθηκε υπέρ του πολέμου της Βρετανίας εναντίον της ναζιστικής Γερμανίας χαρακτηρίζοντάς τον «αντιφασιστικό αγώνα».
Η επέμβαση της Μόσχας:
Η Κομιντέρν παρενέβη αμέσως και επέπληξε την ηγεσία. Το κόμμα αναγκάστηκε να αποπέμψει τον Πόλιτ και να αλλάξει γραμμή μέσα σε λίγες ημέρες.
Η έμπρακτη στάση: Το βρετανικό κομμουνιστικό κόμμα ξεκίνησε μια έντονη αντιπολεμική εκστρατεία. Κατήγγειλε τη βρετανική κυβέρνηση, διοργάνωσε απεργίες σε πολεμικές βιομηχανίες και εξέδωσε μανιφέστο καλώντας σε «ειρήνη με τη Γερμανία», με αποτέλεσμα η βρετανική κυβέρνηση να απαγορεύσει την εφημερίδα τους (Daily Worker) το 1941 ως επιζήμια για την εθνική άμυνα.
Βέλγιο (Κομμουνιστικό Κόμμα Βελγίου - PCB)
Η έμπρακτη στάση:
Κατά τη γερμανική εισβολή και κατοχή του Βελγίου το 1940, το κόμμα ακολούθησε αυστηρά τη γραμμή της ουδετερότητας. Η επίσημη εφημερίδα τους (La Voix du Peuple) κυκλοφορούσε
νόμιμα με την έγκριση των ναζιστικών αρχών κατοχής.
Η ρητορική:
Τα έντυπα του κόμματος επικεντρώνονταν αποκλειστικά σε κοινωνικά και οικονομικά αιτήματα των εργατών, αποφεύγοντας οποιαδήποτε καταδίκη της γερμανικής επιθετικότητας.
Κατηγορούσαν τη βελγική εξόριστη κυβέρνηση στο Λονδίνο ως «μαριονέτα του βρετανικού ιμπεριαλισμού».
Νορβηγία (Κομμουνιστικό Κόμμα Νορβηγίας - NKP)
Η έμπρακτη στάση:
Όταν η Γερμανία εισέβαλε στη Νορβηγία τον Απρίλιο του 1940, το νορβηγικό κομμουνιστικό κόμμα δεν συμμετείχε στην ένοπλη αντίσταση που οργάνωσε ο βασιλιάς και η κυβέρνηση της χώρας.
Η ρητορική:
Η εφημερίδα του κόμματος (Arbeideren) καλούσε τους Νορβηγούς να μην αντισταθούν στους Γερμανούς, χαρακτηρίζοντας την
αμυντική προσπάθεια ως «υποστήριξη στον αγγλικό ιμπεριαλισμό». Το κόμμα προσπάθησε να διατηρήσει μια νόμιμη παρουσία υπό το κατοχικό καθεστώς μέχρι που απαγορεύτηκε από τους Γερμανούς τον Αύγουστο του 1940, αλλά η ένοπλη δράση του ξεκίνησε και εδώ το καλοκαίρι του 1941.
Τσεχοσλοβακία (Κομμουνιστικό Κόμμα Τσεχοσλοβακίας - KSČ)
Η έμπρακτη στάση:
Μετά την προσάρτηση και τον διαμελισμό της χώρας από τον Χίτλερ, η ηγεσία του κόμματος (που βρισκόταν στη Μόσχα) έλαβε σαφείς οδηγίες να μην προχωρήσει σε σαμποτάζ ή ένοπλες ενέργειες κατά του Προτεκτοράτου της Βοημίας και Μοραβίας.
Η ρητορική:
Το κόμμα κατήγγειλε τις αστικές αντιστασιακές οργανώσεις που συνδέονταν με τον Τσεχοσλοβάκο πρόεδρο Μπένες στο Λονδίνο, κατηγορώντας τες ότι υπηρετούν τα συμφέροντα των Δυτικών συμμάχων και όχι του λαού.
Το κοινό ιστορικό μοτίβο
Αυτά τα καταγεγραμμένα γεγονότα αποδεικνύουν ότι η συμπεριφορά του ΚΚΕ στην Ελλάδα δεν ήταν μεμονωμένη. Όλα τα κομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης, ως πειθαρχημένα τμήματα της Κομιντέρν, έθεταν την εξωτερική πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης πάνω από την εθνική πραγματικότητα των χωρών τους. Η μετάβασή τους από την παθητικότητα στην
καθολική ένοπλη αντίσταση έγινε για όλα τα κόμματα ταυτόχρονα, την ίδια ακριβώς ημέρα: την 22α Ιουνίου 1941, όταν ο Χίτλερ επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ.
Γιουγκοσλαβία (Κομμουνιστικό Κόμμα Γιουγκοσλαβίας - KPJ)
Η έμπρακτη στάση:
Υπό την ηγεσία του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, το κόμμα ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τη γραμμή του «ιμπεριαλιστικού πολέμου». Όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 1939, κατήγγειλε εξίσου τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία.
Κατά την εισβολή: Ακόμα και όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν και διαμέλισαν τη Γιουγκοσλαβία τον Απρίλιο του 1941, το κόμμα απέφυγε να ξεκινήσει ένοπλο αγώνα.
Η αλλαγή:
Οι Γιουγκοσλάβοι παρτιζάνοι, που αργότερα έγραψαν μια από τις πιο ένδοξες σελίδες της ευρωπαϊκής Αντίστασης, πήραν τα όπλα στις 22 Ιουνίου 1941, την ίδια ακριβώς ημέρα που η Γερμανία επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ.
Βουλγαρία (Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα)
Η έμπρακτη στάση:
Η Βουλγαρία βρισκόταν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων Χίτλερ-Στάλιν, καθώς η ΕΣΣΔ τη θεωρούσε δική της σφαίρα επιρροής. Οι Βούλγαροι κομμουνιστές ξεκίνησαν μια τεράστια πολιτική εκστρατεία (γνωστή ως «Δράση Σομπολέφ») πιέζοντας τη βουλγαρική κυβέρνηση να υπογράψει σύμφωνο φιλίας με τη Μόσχα.
Η ανοχή προς τον Άξονα:
Το κόμμα δεν αντιτάχθηκε στην είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στη χώρα, ούτε όταν η Βουλγαρία προσχώρησε επίσημα στον Άξονα τον Μάρτιο του 1941.
Ένοπλη αντίσταση (αντάρτικο) άρχισε να οργανώνεται μόνο μετά το καλοκαίρι του 1941.
Φινλανδία (Κομμουνιστικό Κόμμα Φινλανδίας - SKP)
Η πιο ακραία περίπτωση (Εθνική Μειοδοσία): Στο μυστικό πρωτόκολλο του Συμφώνου, ο Χίτλερ είχε «παραδώσει» τη Φινλανδία στη σφαίρα επιρροής του Στάλιν. Όταν η ΕΣΣΔ
εισέβαλε στη Φινλανδία (Χειμερινός Πόλεμος, Νοέμβριος 1939), η ηγεσία του φινλανδικού κομμουνιστικού κόμματος, που βρισκόταν εξόριστη στη Μόσχα, τάχθηκε ανοιχτά με το μέρος των εισβολέων.
Η κυβέρνηση-μαριονέτα:
Ο Στάλιν ίδρυσε μια ψεύτικη «Λαϊκή Κυβέρνηση της Φινλανδίας» στο κατεχόμενο χωριό Τεριγιόκι, με πρωθυπουργό τον Φινλανδό κομμουνιστή Ότο Κούουσινεν. Τα μέλη του κόμματος εντός της Φινλανδίας αντιμετωπίστηκαν δικαιολογημένα από το φινλανδικό κράτος ως προδότες και πράκτορες του εχθρού και φυλακίστηκαν μαζικά, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των Φινλανδών εργατών αρνήθηκε να τους ακολουθήσει και
πολέμησε στην πρώτη γραμμή κατά του Κόκκινου Στρατού.
Ιταλία (Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα - PCI)
Η έμπρακτη στάση:
Το κόμμα βρισκόταν ήδη στην παρανομία λόγω του καθεστώτος του Μουσολίνι, με την ηγεσία του (υπό τον Παλμίρο Τολιάτι) εξόριστη στη Μόσχα και τη Γαλλία.
Η ρητορική:
Μετά το Σύμφωνο του 1939, το PCI σταμάτησε να επικεντρώνεται στον αντιφασιστικό αγώνα κατά του Μουσολίνι. Η ρητορική του στράφηκε εναντίον της Αγγλίας και της Γαλλίας,
κατηγορώντας τες ως υπαίτιες του πολέμου. Μόνο όταν ο Μουσολίνι συμμετείχε στην εισβολή κατά της ΕΣΣΔ το 1941, το κόμμα ενεργοποίησε ξανά τα εγχώρια δίκτυά του για ένοπλο σαμποτάζ.
Ισπανία (Κομμουνιστικό Κόμμα Ισπανίας - PCE)
Το απόλυτο σοκ:
Οι Ισπανοί κομμουνιστές είχαν μόλις χάσει τον Ισπανικό Εμφύλιο (Μάρτιος 1939), έχοντας θρηνήσει χιλιάδες νεκρούς στον αγώνα κατά του φασίστα Φράνκο, ο οποίος στηρίχθηκε από τον Χίτλερ.
Η υποταγή στη Μόσχα:
Όταν τον Αύγουστο του 1939 υπεγράφη το Σύμφωνο, η ηγεσία του PCE (που είχε καταφύγει στη Μόσχα, όπως η Ντολόρες Ιμπάρρουρι) υπέστη ιδεολογικό σοκ. Παρόλα αυτά, πειθάρχησαν απόλυτα. Σταμάτησαν κάθε αντιχιτλερική ρητορική και ευθυγραμμίστηκαν με τη γραμμή ότι η Γαλλία και η Αγγλία ήταν οι πραγματικοί «ιμπεριαλιστές», εγκαταλείποντας τους χιλιάδες Ισπανούς πρόσφυγες μαχητές που βρίσκονταν σε γαλλικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Γαλλία (Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα - PCF)
Η έμπρακτη στάση (1939–1940):
Μετά το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, το PCF ευθυγραμμίστηκε απόλυτα με τη Μόσχα.
Κατήγγειλε τη γαλλική αμυντική προσπάθεια εναντίον του Χίτλερ ως «ιμπεριαλιστική». Η γαλλική κυβέρνηση απαγόρευσε το κόμμα τον Σεπτέμβριο του 1939 ως εθνικά επικίνδυνο. Κατά τη γερμανική εισβολή και κατοχή του 1940, το PCF κράτησε παθητική στάση και μάλιστα ζήτησε επίσημα από τις ναζιστικές αρχές την άδεια να κυκλοφορεί νόμιμα η εφημερίδα του (L'Humanité).
Η αλλαγή:
Το κόμμα πέρασε στην ένοπλη Αντίσταση στις 22 Ιουνίου 1941, την ημέρα που η Γερμανία επιτέθηκε στην ΕΣΣΔ.
Μετά τον πόλεμο, η Γαλλία παρέμεινε στο δυτικό στρατόπεδο και δεν εντάχθηκε ποτέ στο Ανατολικό Μπλοκ.
Τουρκία (Κομμουνιστικό Κόμμα Τουρκίας - TKP)
Η έμπρακτη στάση:
Το TKP βρισκόταν ήδη σε καθεστώς βαρείας παρανομίας από το κεμαλικό κράτος.
Κατά την περίοδο του Συμφώνου, το κόμμα ακολούθησε τη γραμμή της Μόσχας, υποστηρίζοντας την επίσημη ουδετερότητα που τηρούσε η Τουρκία στον πόλεμο και αποφεύγοντας κάθε αντιγερμανική δράση που θα περιέπλεκε τις σχέσεις της ΕΣΣΔ με
τον Άξονα.
Μετά τον πόλεμο:
Η Τουρκία δεν εντάχθηκε στο Ανατολικό Μπλοκ. Αντίθετα, λόγω των σοβιετικών εδαφικών διεκδικήσεων (στα Στενά και στο Καρς) αμέσως μετά το 1945, η Τουρκία προσδέθηκε πλήρως στη Δύση (Δόγμα Τρούμαν) και έγινε μέλος του ΝΑΤΟ.
Δανία (Κομμουνιστικό Κόμμα Δανίας - DKP)
Η έμπρακτη στάση:
Όταν η Γερμανία εισέβαλε και κατέλαβε τη Δανία τον Απρίλιο του 1940, το DKP ακολούθησε τη γραμμή της Κομιντέρν και δεν προχώρησε σε καμία αντιστασιακή ενέργεια. Λόγω της ειρηνικής φύσης της κατοχής στη Δανία αρχικά, το DKP παρέμεινε νόμιμο και οι βουλευτές του συνέχισαν να κάθονται στο δανέζικο
κοινοβούλιο.
Η αλλαγή:
Στις 22 Ιουνίου 1941, οι Γερμανοί συνέλαβαν μαζικά τα στελέχη του DKP. Το κόμμα πέρασε άμεσα στην παρανομία και την ένοπλη αντίσταση, οργανώνοντας σαμποτάζ.
Μετά το 1945, η Δανία παρέμεινε στη δυτική σφαίρα επιρροής και έγινε ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ.
Ολλανδία (Κομμουνιστικό Κόμμα Ολλανδίας - CPN)
Η έμπρακτη στάση:
Κατά τη γερμανική εισβολή και κατάληψη της Ολλανδίας τον Μάιο του 1940, το κόμμα απέφυγε την ένοπλη σύγκρουση. Ωστόσο, οι Ολλανδοί κομμουνιστές πρωτοστάτησαν σε πολιτικό επίπεδο, οργανώνοντας τον Φεβρουάριο του 1941 μια
μεγάλη γενική απεργία στο Άμστερνταμ ως διαμαρτυρία για τις διώξεις των Εβραίων από τους Ναζί—μια κίνηση με κοινωνικό χαρακτήρα, χωρίς όμως ένοπλη ρήξη με τον στρατό κατοχής.
Η αλλαγή:
Η πλήρης ένταξη στο ένοπλο αντιστασιακό δίκτυο έγινε το καλοκαίρι του 1941. Η Ολλανδία παρέμεινε δυτική δημοκρατία και εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ.
Τσεχοσλοβακία (Κομμουνιστικό Κόμμα Τσεχοσλοβακίας - KSČ)
Η κατάσταση στη χώρα:
Η Τσεχοσλοβακία είχε ήδη διαμελιστεί από τον Χίτλερ το 1938-1939. Τα εδάφη της Τσεχίας είχαν μετατραπεί στο γερμανικό «Προτεκτοράτο της Βοημίας και Μοραβίας»,
ενώ η Σλοβακία έγινε ένα φασιστικό κράτος-δορυφόρος των Ναζί.
Η έμπρακτη στάση:
Η ηγεσία του KSČ (υπό τον Κλέμεντ Γκότβαλντ) είχε καταφύγει στη Μόσχα. Βάσει των εντολών της Κομιντέρν, το κόμμα απαγόρευσε στα εγχώρια παράνομα δίκτυά του οποιαδήποτε ένοπλη δράση ή σαμποτάζ κατά της γερμανικής πολεμικής βιομηχανίας που λειτουργούσε στα τσεχικά εργοστάσια.
Η ρητορική:
Κατήγγειλε τη δημοκρατική εξόριστη κυβέρνηση του Έντουαρντ Μπένες στο Λονδίνο ως «όργανο του αγγλογαλλικού ιμπεριαλισμού» και χαρακτήριζε τον πόλεμο ιμπεριαλιστικό. Η στροφή προς την ένοπλη αντίσταση έγινε ακαριαία στις 22
Ιουνίου 1941.
Ουγγαρία (Κομμουνιστικό Κόμμα Ουγγαρίας - MKP)
Η κατάσταση στη χώρα:
Η Ουγγαρία βρισκόταν υπό το αυταρχικό, δεξιό καθεστώς του Μίκλος Χόρτι, το οποίο προσέγγιζε σταδιακά τον Άξονα προκειμένου να ανακτήσει εδάφη που είχε χάσει στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η έμπρακτη στάση:
Το MKP ήταν εξαιρετικά αδύναμο και σε βαθιά παρανομία, με την ηγεσία του (όπως ο Μάτιας Ράκοσι) φυλακισμένη ή εξόριστη στη Μόσχα. Κατά την περίοδο του Συμφώνου, το κόμμα ακολούθησε γραμμή απόλυτης παθητικότητας.
Η διπλωματική διευκόλυνση:
Μάλιστα, στο πλαίσιο της γερμανοσοβιετικής φιλίας, η Σοβιετική Ένωση επέστρεψε στην Ουγγαρία μια σειρά από ιστορικές πολεμικές σημαίες που είχε λάβει η Ρωσική Αυτοκρατορία το 1849, ως χειρονομία καλής θέλησης. Το κόμμα δεν προέβαλε καμία αντίσταση όταν η Ουγγαρία υπέγραψε το Τριμερές Σύμφωνο του Άξονα τον Νοέμβριο του 1940.
Ρουμανία (Κομμουνιστικό Κόμμα Ρουμανίας- PCR)
Η πιο ακραία περίπτωση (Εδαφικός διαμελισμός): Η Ρουμανία υπέστη το πιο βαρύ πλήγμα απευθείας από το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ. Στο μυστικό πρωτόκολλο, ο Χίτλερ είχε συμφωνήσει να παραχωρηθεί η ρουμανική περιοχή της Βεσσαραβίας (και της Βόρειας Μπουκοβίνας) στη Σοβιετική Ένωση.
Η έμπρακτη στάση (Εθνική Μειοδοσία):
Τον Ιούνιο του 1940, ο Στάλιν έστειλε τελεσίγραφο στη Ρουμανία και κατέλαβε αυτά τα εδάφη με τον Κόκκινο Στρατό. Το Ρουμανικό Κομμουνιστικό Κόμμα τάχθηκε ανοιχτά με το μέρος των Σοβιετικών εισβολέων, χαιρετίζοντας τον διαμελισμό της ίδιας του της χώρας ως «απελευθέρωση».
Το αποτέλεσμα:
Η στάση αυτή προκάλεσε την πλήρη οργή της ρουμανικής κοινωνίας. Το κόμμα αντιμετωπίστηκε ως προδοτικός μηχανισμός ξένων συμφερόντων και απομονώθηκε
πλήρως πολιτικά, ενώ διευκόλυνε την άνοδο του φασιστικού καθεστώτος του στρατάρχη Αντονέσκου, ο οποίος αργότερα συμμετείχε στην εισβολή κατά της ΕΣΣΔ.
Πορτογαλία και Μάλτα Πορτογαλία (PCP):
Υπό τη δικτατορία του Σαλαζάρ, το Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα ακολούθησε τη γραμμή της ουδετερότητας, επικεντρωνόμενο αποκλειστικά σε εσωτερικά εργατικά ζητήματα, χωρίς να καταγγέλλει τη ναζιστική Γερμανία.
Μάλτα:
Ως βρετανική αποικία και κρίσιμη στρατιωτική βάση, οι ελάχιστοι κομμουνιστικοί πυρήνες τέθηκαν υπό στενή παρακολούθηση από τις βρετανικές αρχές. Ακολούθησαν την αντιπολεμική γραμμή του βρετανικού κομμουνιστικού κόμματος, καταγγέλλοντας τη Μάλτα ως «θύμα του βρετανικού ιμπεριαλισμού» μέχρι το 1941.
Σουηδία (Σουηδικό Κομμουνιστικό Κόμμα - SKP)
Η αρχική αντίδραση και η ουδετερότητα:
Όπως και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά τμήματα της Κομιντέρν, το SKP ευθυγραμμίστηκε άμεσα με τις επιταγές του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ το φθινόπωρο του 1939.
Παρόλο που η Σουηδία παρέμεινε επίσημα ουδέτερη χώρα και δεν δέχθηκε άμεση γερμανική εισβολή, το κόμμα χαρακτήρισε τον πόλεμο στην Ευρώπη «ιμπεριαλιστικό» και έστρεψε τα βέλη του κατά της ίδιας της σουηδικής κυβέρνησης, κατηγορώντας
την ότι υποστηρίζει τον δυτικό ιμπεριαλισμό.
Το σοκ του Χειμερινού Πολέμου (1939-1940):
Η μεγαλύτερη δοκιμασία για το κόμμα ήρθε με τη σοβιετική εισβολή στη γειτονική Φινλανδία τον Νοέμβριο του 1939. Ενώ η σουηδική κοινή γνώμη υποστήριζε μαζικά τη Φινλανδία, το SKP υπεραμύνθηκε της σοβιετικής επίθεσης. Αυτή η στάση
προκάλεσε την απόλυτη πολιτική απομόνωση του κόμματος, μαζικές παραιτήσεις μελών και την οργή του σουηδικού λαού.
Η έμπρακτη στάση και οι διώξεις:
Κατά την εισβολή της Γερμανίας στις γειτονικές Δανία και Νορβηγία τον Απρίλιο του 1940, το SKP διατήρησε την παθητική γραμμή της Μόσχας. Η σουηδική κυβέρνηση συνασπισμού αντέδρασε σκληρά: επέβαλε «απαγόρευση μεταφοράς» (transportförbud) στον κομμουνιστικό τύπο (εμποδίζοντας τη διανομή του μέσω ταχυδρομείων και σιδηροδρόμων), πραγματοποίησε μαζικές εφόδους και έθεσε εκατοντάδες κομμουνιστές υπό παρακολούθηση ή σε στρατόπεδα κράτησης. Τον Μάρτιο του 1940, η εφημερίδα του κόμματος Norrskensflamman έγινε στόχος φονικής τρομοκρατικής επίθεσης από εγχώριους αντικομμουνιστές
Αλβανία - Η κατάσταση στη χώρα:
Η Αλβανία είχε καταληφθεί και προσαρτηθεί βίαια από τη φασιστική Ιταλία του Μουσολίνι τον Απρίλιο του 1939 (πριν υπογραφεί το Σύμφωνο).
Η ανυπαρξία κόμματος: Κατά την περίοδο του Συμφώνου (1939–1941), δεν υπήρχε επίσημα ενιαίο Κομμουνιστικό Κόμμα στην Αλβανία. Υπήρχαν μόνο διάσπαρτες, μικρές και αντίπαλες κομμουνιστικές ομάδες (στη Σκόδρα, στα Τίρανα, στην Κορυτσά) που αναλώνονταν σε εσωτερικές ιδεολογικές διαμάχες.
Η ίδρυση μέσω ξένης βοήθειας: Οι αλβανικές κομμουνιστικές ομάδες δεν ανέπτυξαν καμία αντιστασιακή δράση κατά των Ιταλών εκείνη την περίοδο. Το επίσημο Κομμουνιστικό Κόμμα Αλβανίας ιδρύθηκε πολύ αργότερα, τον Νοέμβριο του 1941, και μάλιστα υπό την άμεση καθοδήγηση και οργάνωση απεσταλμένων του Τίτο από τη Γιουγκοσλαβία, προκειμένου να ξεκινήσει το αλβανικό αντάρτικο (υπό τον Ενβέρ Χότζα) μετά την επίθεση στη Σοβιετική Ένωση.
Η ιστορία αποδεικνύει
ότι δεν υπήρξε ούτε ένα κομμουνιστικό κόμμα στην Ευρώπη που να διαφοροποιήθηκε από τη γραμμή του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ. Η στάση τους καθοριζόταν αποκλειστικά από τα κρατικά και γεωπολιτικά συμφέροντα της Σοβιετικής Ένωσης. Η Αντίσταση ως «αντιφασιστικός αγώνας» γεννήθηκε για όλα αυτά τα κόμματα ταυτόχρονα, την ημέρα που τα ναζιστικά στρατεύματα πέρασαν τα σοβιετικά σύνορα.
Κουμούνια και Ναζί το ίδιο μαγαζί
Κίνημα Τυπογράφων.
Δύναμη αντίστασης, διεκδίκησης και πάλης
Αναρτήσεις
