«Ευτυχώς που ηττηθήκαμε»: Η δήλωση που ακόμη προκαλεί ίλιγγο
Η φράση του Λεωνίδα Κύρκου «Ευτυχώς που ηττηθήκαμε» παραμένει, δύο δεκαετίες μετά, το πιο αγκάθινο «παράσημο» της ελληνικής μεταπολιτευτικής περιόδου.
Δεν ήταν μια απλή διαπίστωση· ήταν μια χειροβομβίδα στα θεμέλια της παραδοσιακής αριστερής αφήγησης.
Ειπώθηκε στη συνέντευξή του στην Καθημερινή στις 3 Δεκεμβρίου 2006 και έκτοτε λειτουργεί ως «κόκκινο πανί».
Γιατί; Διότι ο Κύρκος δεν αμφισβήτησε απλώς έναν ιδρυτικό μύθο, αλλά έκανε κάτι πολύ πιο επώδυνο: αρνήθηκε το καταφύγιο της «ηθικής δικαίωσης» που προσφέρει η ήττα.
Η «μαύρη λίστα»
της υποθετικής νίκης
Ο Κύρκος δεν μίλησε γενικά και αόριστα. Με μια ωμότητα που σπάνια συναντάται σε πολιτικό τέτοιου βεληνεκούς, κατονόμασε τους ανθρώπους που θα κρατούσαν τις τύχες της Ελλάδος στα χέρια τους αν ο ΔΣΕ των κομμουνιστών του ΚΚΕ κέρδιζε τον πόλεμο.
«Με πιάνει τρόμος», εξομολογήθηκε, περιγράφοντας μια κυβέρνηση στελεχωμένη από ανθρώπους που ο ίδιος χαρακτήρισε «γελοίους» και «χωρίς καμιά παιδεία».
ΛαΦαντάστηκε τον Μάρκο Βαφειάδη πρωθυπουργό, τον Βασίλη Μπαρτζώτα στο Οικονομικών, τον Λεωνίδα Στρίγγο στο Παιδείας και τον «ανεκδιήγητο» —όπως τον αποκάλεσε— Δημήτρη Βλαντά στο Εσωτερικών.
Δεν ήταν προσωπική εμπάθεια.
Ήταν η απόλυτη καταγγελία της πνευματικής ένδειας μιας ηγεσίας εγκλωβισμένης στον σταλινικό σκοταδισμό. Ο Κύρκος δεν είπε ότι οι αγωνιστές ήταν λάθος που πολέμησαν· είπε ότι η ηγεσία τους θα μετέτρεπε τη χώρα σε ένα απέραντο Γκουλάγκ.
Ο πολιτικός «σεισμός» και οι αντιδράσεις
Η δήλωση αυτή προκάλεσε άμεσα αντανακλαστικά οργής. Εντός του Συνασπισμού (τότε και μετέπειτα ΣΥΡΙΖΑ), πολλοί τον κατηγόρησαν για «ιστορικό αναθεωρητισμό» και «ύβρη» προς τους νεκρούς της παράταξης.
Το ΚΚΕ, από την πλευρά του, είδε στη φράση του την απόλυτη επιβεβαίωση της «προδοτικής» φύσης του αναθεωρητισμού, θεωρώντας ότι ο Κύρκος προσχώρησε οριστικά στο στρατόπεδο της αστικής τάξης.
Ακόμα και φιλικά προσκείμενοι προς αυτόν πολιτικοί ένιωσαν άβολα. Για την παραδοσιακή Αριστερά, ο Κύρκος είχε διαπράξει το απόλυτο αμάρτημα: είχε αφαιρέσει το φωτοστέφανο από τον «ιερό» αγώνα, τοποθετώντας τον στο έδαφος της σκληρής, γεωπολιτικής πραγματικότητας.
Το βόλεμα της ηττοπάθειας
Αυτό είναι που ενοχλεί μέχρι και σήμερα. Η ελληνική Αριστερά που δολοφόνησε ακόμη και μικρά παιδιά έμαθε να επιβιώνει μέσα από την «ηθική υπεροχή» του ηττημένου.
Η ήττα είναι βολική: επιτρέπει τον εξαγνισμό και την αποφυγή της λογοδοσίας.
Η νίκη, όμως, είναι αμείλικτη. Επιβάλλει το ερώτημα: Τι κράτος θα χτίζαμε; Τόλμησε να πει ότι η Ιστορία δεν δίνει συγχωροχάρτι μόνο και μόνο επειδή έχασες. Πρόδωσε τις αυταπάτες μιας ολόκληρης γενιάς για να σώσει την ειλικρίνεια της επόμενης.
Το «σκοτεινό» σενάριο: Αν είχε νικήσει ο ΔΣΕ με τους κατσαπλιάδες κομμουνιστές του ΚΚΕ
Αν οι δυνάμεις του Στρατού των αριστερών είχαν επικρατήσει, η Ελλάδα του 1950 θα είχε μετατραπεί σε μια τυπική «Λαϊκή Δημοκρατία» του Σιδηρού Παραπετάσματος.
Τότε: Με υπουργούς όπως ο Βλαντάς και ο Μπαρτζώτας, η χώρα θα βυθιζόταν σε έναν ελληνικό δολοφονικό σταλινισμό. Θα ζούσαμε την εποχή των εκκαθαρίσεων, των στρατοπέδων για τους «αντιφρονούντες» και της απόλυτης οικονομικής εξαθλίωσης κάτω από τη αριστερή σοβιετική μπότα.
Η Ελλάδα θα ήταν μια κλειστή, φοβική κοινωνία, αποκομμένη από το Σχέδιο Μάρσαλ και την ευρωπαϊκή αναγέννηση.
Σήμερα: Μετά την αναπόφευκτη κατάρρευση του 1989, η Ελλάδα θα πάλευε σήμερα —όπως η Αλβανία ή η Βουλγαρία— να επουλώσει τις πληγές μιας χαμένης τεσσαρακονταετίας.
Θα ήμασταν μια χώρα της Ανατολικής Ευρώπης που θα προσπαθούσε ακόμα να φτάσει το βιοτικό επίπεδο της Δύσης, κουβαλώντας το τραύμα μιας ολοκληρωτικής καταπίεσης που θα είχε διαβρώσει τον κοινωνικό ιστό για γενιές.
Τελικά, το μήνυμα του Κύρκου ήταν σαφές: Η μεγαλύτερη ευθύνη δεν είναι να δικαιώνεις το παρελθόν, αλλά να έχεις το θάρρος να μην το επαναλάβεις.
Αναρτήσεις
