«Τα Ιωάννινα πέρασαν αναίμακτα το φθινόπωρο του 1430 στα χέρια των Οθωμανών, γιατί διδαχθήκαμε από την άλωση της Θεσσαλονίκης, που είχε σφαγές και εξανδραποδισμούς και οι Γιαννιώτες φρόντισαν, αυτά, να τα αποφύγουν και τα απέφυγαν και πήραν προνόμια».
Αυτά δεν είναι λόγια ενός τυχαίου πολιτικού. Είναι λόγια του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας στα εγκαίνια των αποκατέστημενων οθωμανικών μνημείων στα Ιωάννινα την περασμένη εβδομάδα. Του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα της χώρας και ακριβώς γι’ αυτό αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι τα λόγια αυτά εκφωνούνται από έναν άνθρωπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Ιωάννινα, που εκπροσώπησε επί περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα τον τόπο του στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και που σήμερα κατέχει το ύψιστο πολιτειακό αξίωμα.Από έναν τέτοιο άνθρωπο θα περίμενε κανείς βαθιά γνώση της ιστορίας της ιδιαίτερης πατρίδας του και κυρίως προσεκτική στάση απέναντι σε γεγονότα που αποτελούν μέρος της συλλογικής μας μνήμης.
Δυστυχώς, η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν φωτίζει την ιστορία αλλά την υπεραπλουστεύει
στα όρια μιας εθνικά επιζήμιας ιστορικής ανάγνωσης.Διότι τα Ιωάννινα του 1430 δεν ήταν μια βυζαντινή πόλη που απλώς «διδάχθηκε» από την τύχη της Θεσσαλονίκης.
Η περιοχή βρισκόταν τότε υπό την κυριαρχία του οίκου των Τόκκων, μιας λατινικής δυναστείας που είχε δημιουργήσει ένα ιδιόμορφο πολιτικό μόρφωμα στην Ήπειρο. Είχε προηγηθεί η κυριαρχία Σέρβων ηγεμόνων, ενώ ο θάνατος του Καρόλου Α΄ Τόκκου το 1429 προκάλεσε σοβαρή κρίση διαδοχής και εσωτερικές συγκρούσεις.
Η κατάσταση αυτή αποδυνάμωσε την πολιτική θέση της πόλης και δημιούργησε το έδαφος για την οθωμανική επέκταση.Η παράδοση των Ιωαννίνων δεν ήταν λοιπόν ένα απλό μάθημα που πήραν οι κάτοικοι από τη Θεσσαλονίκη.
Ήταν αποτέλεσμα μιας πολύπλοκης ιστορικής συγκυρίας δυναστικών αντιπαραθέσεων, πολιτικών υπολογισμών, φόβου για την καταστροφή και προσπάθειας διαφύλαξης όσων μπορούσαν να διασωθούν.
Πράγματι, οι Γιαννιώτες επιδίωξαν να εξασφαλίσουν όρους παράδοσης και προνόμια για την πόλη τους. Αυτό αποτελεί ιστορικό γεγονός. Όμως άλλο πράγμα είναι η περιγραφή ενός ιστορικού γεγονότος και άλλο η μετατροπή του σε ένα απλοϊκό δίδαγμα περί «σωστής επιλογής».
Γιατί τότε προκύπτει ένα αναπόφευκτο ερώτημα.
Εάν η σωστή επιλογή ήταν η παράδοση για την αποφυγή της καταστροφής, τότε τι πρέπει να πούμε για την Κωνσταντινούπολη του 1453;
Ότι ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος δεν διδάχθηκε από τα γεγονότα που είχαν προηγηθεί;
Ότι έπρεπε να ανοίξει τις πύλες της Βασιλεύουσας, να παραδώσει την Πόλη και να επιλέξει την ασφάλεια αντί της αντίστασης;
Η ιστορία όμως δεν λειτουργεί έτσι.
Η ιστορία δεν είναι μόνο η τέχνη της εφήμερης επιβίωσης. Είναι και η επιστήμη της μνήμης.
Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος γνώριζε ότι η μάχη ήταν άνιση. Γνώριζε ότι απέναντί του βρισκόταν μια τεράστια αυτοκρατορία και ότι οι πιθανότητες νίκης ήταν ελάχιστες. Παρ’ όλα αυτά επέλεξε να σταθεί στα τείχη της Κωνσταντινούπολης.Δεν το έκανε επειδή δεν καταλάβαινε την πραγματικότητα.
Το έκανε επειδή υπήρχαν αξίες που θεωρούσε ανώτερες από την απλή επιβίωση.
Η θυσία του δεν έσωσε την αυτοκρατορία. Έσωσε όμως κάτι πολύ μεγαλύτερο τη μνήμη.
Έγινε σύμβολο για γενιές Ελλήνων. Έγινε η παρακαταθήκη ότι υπάρχουν στιγμές στην ιστορία των λαών όπου η αξιοπρέπεια, η ελευθερία και η τιμή δεν μετριούνται με όρους προσωρινής ασφάλειας.
Αν η ιστορία γραφόταν μόνο με το κριτήριο της αποφυγής της καταστροφής, τότε δεν θα υπήρχαν οι Θερμοπύλες. Δεν θα υπήρχε το Μεσολόγγι. Δεν θα υπήρχε το Αρκάδι. Δεν θα υπήρχαν όλες εκείνες οι στιγμές όπου άνθρωποι γνώριζαν ότι μπορεί να χάσουν, αλλά αρνήθηκαν να παραιτηθούν από αυτό που θεωρούσαν υπέρτατο.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι κάθε παράδοση είναι πράξη αδυναμίας ή ότι κάθε αντίσταση είναι πάντα σωστή. Η ιστορία είναι πολύ πιο σύνθετη.
Σημαίνει όμως ότι οι ιστορικοί παραλληλισμοί απαιτούν γνώση, μέτρο και σεβασμό.
Ιδιαίτερα όταν προέρχονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.Ο Πρόεδρος δεν είναι απλώς ένας ακόμη δημόσιος σχολιαστής. Είναι ο θεματοφύλακας της ιστορικής συνέχειας του κράτους και οφείλει οι λέξεις του να αντανακλούν το βάρος του αξιώματός του.
Γιατί οι λαοί δεν επιβιώνουν μόνο επειδή σώζουν τις πόλεις τους.Επιβιώνουν επειδή διασώζουν τα σύμβολά τους.Οι αυτοκρατορίες πέφτουν. Τα τείχη γκρεμίζονται. Οι κατακτητές έρχονται και παρέρχονται.Αυτό που μένει είναι η μνήμη και η μνήμη των λαών δεν χτίζεται μόνο πάνω στις επιτυχείς διαπραγματεύσεις. Χτίζεται και πάνω στις στιγμές εκείνες όπου κάποιοι άνθρωποι στάθηκαν όρθιοι απέναντι στο αδύνατο.
Οι Πρόεδροι της Δημοκρατίας δεν εξετάζονται μόνο από το Σύνταγμα. Εξετάζονται και από την ιστορία και η ιστορία είναι ο αυστηρότερος εξεταστής.Δεν βαθμολογεί τις προθέσεις. Δεν χαρίζεται στις εύκολες απαντήσεις. Δεν συγχωρεί την άγνοια και όταν αιώνες ιστορίας συμπυκνώνονται σε μια απλουστευτική αφήγηση, η ετυμηγορία της είναι αμείλικτη.
Απορριπτέος.🟥
✍ Στυλ. Καβάζης
Ο Μητσοτάκης τον αντάμειψε για τις υπηρεσίες του με το ανώτατο αξίωμα της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Κι εντελώς υποκριτικά ο Τασούλας στις πρώτες του δηλώσεις ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, τον Φεβρουάριο του 2025 και δύο χρόνια μετά τα Τέμπη, είχε μιλήσει για «μια μεγάλη απαίτηση από την κοινωνία που πρέπει να έρθει η σειρά της μεγάλης ανταπόκρισης».
Την ίδια μέρα συγγενείς κατέθεσαν μήνυση εναντίον του για όσους φακέλους απέκρυψε.
Αναρτήσεις
