📸Συνθήματα στους τοίχους που αποθεώνουν τον τότε γραμματέα του ΚΚΕ Νίκο Ζαχαριάδη, γραμμένα σε ελληνικά και σλαβικά. Ως γνωστόν, το 1949, ο Ζαχαριάδης, υπό την απειλή της ήττας του λεγόμενου Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον "εμφύλιο", στη διαβόητη Πέμπτη Ολομέλεια υποσχέθηκε στους σλαβοβούλγαρους στρατιώτες, αν δέχονταν να πολεμήσουν τον Ελληνικό Στρατό, την αυτοδιάθεση της Μακεδονίας.
Στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας (και όχι μόνο)η Αριστερά εμφανίστηκε σχεδόν πάντοτε με τον μανδύα του ηθικού υπερασπιστή του λαού. Από τον μεσοπόλεμο, τον εμφύλιο και τη μετεμφυλιακή περίοδο, μέχρι τη μεταπολίτευση και τις μέρες μας, η αριστερή παράταξη ταυτίστηκε(εννοείται χαλκευμένα)με έννοιες υψηλές θυσία, αντίσταση, αλληλεγγύη, κοινωνική δικαιοσύνη. Έτσι, ακόμη κι όταν οι πρακτικές της αποδείχθηκαν κυνικές, αντιφατικές ή και καταστροφικές, η δημόσια μνήμη την περιέβαλλε με ένα πέπλο «ηθικής ανωτερότητας». Εδώ ακριβώς βρίσκεται το ανήθικο πλεονέκτημα της η δυνατότητα να σφάλει χωρίς να χάνει το συμβολικό της κύρος.
Η αριστερά κληρονόμησε την ηρωική αφήγηση της εθνικής αντίστασης απέναντι στην Κατοχή. Οι διώξεις και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης της μετεμφυλιακής περιόδου τής προσέφεραν το προνόμιο να εμφανίζεται ως «θύμα της ιστορίας». Ακόμη και οι ένοπλες εκτροπές ή τα αποτυχημένα πειράματα που οδήγησαν σε διχασμούς, εξαγνίζονταν μέσω της θυματοποίησης. Στον συλλογικό νου, η αριστερά δεν μπορούσε παρά να έχει δίκιο, ακόμη κι αν οι μέθοδοί της ήταν λάθος.
Μετά το 1974, το κοινωνικό σώμα έψαχνε νομιμοποίηση και κάθαρση από το παρελθόν. Η αριστερά επανήλθε όχι μόνο ως πολιτικός παίκτης αλλά και ως κριτής των πάντων. Έτσι, καθιερώθηκε το «μονοπώλιο της ευαισθησίας» η αριστερά μιλούσε εξ ονόματος των αδυνάτων, των κατατρεγμένων, των «προοδευτικών», ενώ κάθε αντίλογος στιγματιζόταν ως συντηρητικός ή ανάλγητος. Το πλεονέκτημα λειτουργούσε εδώ ως πολιτική ασπίδα.
Όταν όμως η αριστερά βρέθηκε στην εξουσία φάνηκε πως οι υποσχέσεις για «ηθική πολιτική» κατέρρεαν μπροστά στην πραγματικότητα μνημόνια, πελατειακές σχέσεις, θεσμικοί εκβιασμοί. Παρ’ όλα αυτά, ένα μέρος της κοινωνίας εξακολουθούσε να τη βλέπει με κατανόηση, σαν τον «καλό που αναγκάστηκε να προδώσει τις αξίες του». Αυτό είναι η πεμπτουσία του ανήθικου πλεονεκτήματος η δυνατότητα να δικαιολογούνται λάθη που σε άλλες πολιτικές δυνάμεις θα θεωρούνταν ανεπίτρεπτα.
Η αριστερά εξακολουθεί να επενδύει σε έννοιες ανώτερες ισότητα, κοινωνικά δικαιώματα, ελευθερίες. Όμως συχνά χρησιμοποιεί αυτές τις αξίες εργαλειακά, ως ρητορικά όπλα και όχι ως αυστηρούς οδηγούς πράξης. Η δύναμή της έγκειται στο ότι όποιος την αμφισβητεί κινδυνεύει να θεωρηθεί άκαρδος, αντιδραστικός ή ακόμη και ανήθικος. Αυτό το μονοπώλιο του «καλού» είναι που μετατρέπει το υποτιθέμενο ηθικό πλεονέκτημα σε ανήθικο προνόμιο.
Το ανήθικο πλεονέκτημα της αριστεράς δεν έγκειται στο ότι υπερασπίζεται υψηλά ιδανικά (αυτό είναι θεμιτό) αλλά στο ότι έχει κατορθώσει να μονοπωλεί τη δημόσια ηθική χωρίς να δεσμεύεται από αυτήν στις πράξεις της. Στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, λίγες άλλες δυνάμεις απόλαυσαν τόση επιείκεια και τόση ηθική κάλυψη. Η διαρκής πρόκληση είναι αν η κοινωνία θα συνεχίσει να χαρίζει στην αριστερά αυτό το πλεονέκτημα ή αν θα απαιτήσει να κριθεί με το ίδιο μέτρο που κρίνονται όλοι.
Καταλήγοντας οι κυβερνήσεις που συνεχίζουν να πολιτεύονται με ενοχή απέναντι στην ιστορική μυθολογία της Αριστεράς, καταδικάζονται να ζουν ως ηττημένες μέσα στη δική τους νίκη. Η αποτίναξη αυτού του συνδρόμου δεν είναι πράξη ρεβανσισμού, αλλά πράξη αυτοσεβασμού. Μόνο όταν η πολιτική απελευθερωθεί από την ψευδαίσθηση του «ηθικού μονοπωλίου», θα μπορέσει η χώρα να κυβερνηθεί με αλήθεια και αυτοπεποίθηση.Η πολιτική ωριμότητα αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η ενοχή. Όποιος κυβερνά οφείλει να υπερασπίζεται την αλήθεια των πράξεών του όχι να ψάχνει άδεια ύπαρξης από τα φαντάσματα του παρελθόντος.
✍ Στυλ. Καβάζης
Αναρτήσεις
