Διαβάζοντας τη λέξη «παιδομάζωμα», το μυαλό δεν μπορεί παρά να επιστρέψει στις σκοτεινές εποχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τότε που παιδιά αρπάζονταν από τις οικογένειές τους για να εξισλαμιστούν και να στελεχώσουν ως γενίτσαροι τον στρατό του σουλτάνου.
Κι όμως, μέσα στην ταραγμένη μεταπολεμική εποχή, εμείς οι Έλληνες καταφέραμε το αδιανόητο: αναστήσαμε ξανά το παιδομάζωμα — το πιο σκοτεινό φάντασμα που στοιχειώνει την ψυχή της ιστορίας μας. Αυτή τη φορά, όμως, δεν χρειαζόταν καν φιρμάνι κάποιου σουλτάνου· αρκεστήκαμε στις αποφάσεις της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, στις 7 Μαρτίου 1948, για να ξαναζωντανέψουμε τη σκιά της τραγωδίας… με δικά μας χέρια.
Η Ελληνίδα μάνα δεν τρόμαζε πια από την κουστωδία του Σουλτάνου που θα έπαιρνε το παιδί της, αλλά από τη νυχτερινή επίσκεψη των συμμοριτών του Μάρκου Βαφειάδη, του καπετάν Γιώτη (Χαρίλαου Φλωράκη) και των υπόλοιπων ενόπλων κατσαπλιάδων που παρίσταναν τους «σωτήρες», ενώ άρπαζαν παιδιά από την αγκαλιά των γονιών τους.
Η Ειδική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Βαλκάνια κατέγραψε 28.296 παιδιά, από τριών έως δεκατεσσάρων ετών, που μεταφέρθηκαν βίαια πίσω από το Παραπέτασμα. Από αυτά, περίπου 12.000 οδηγήθηκαν στη Γιουγκοσλαβία, ενώ τα υπόλοιπα σκορπίστηκαν σε χώρες όπως η Αλβανία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Βουλγαρία και η πρώην Τσεχοσλοβακία. Κι αν οι Οθωμανοί έπαιρναν ένα-δυο πιο μεγαλωμένα παιδιά από κάθε σπίτι, οι ανερυθρίαστοι «επαναστάτες» δεν κρατούσαν ούτε τα προσχήματα: άρπαζαν τα πάντα — αγόρια και κορίτσια — ακόμη και τριών ετών. Στόχος ήταν να ξεριζωθούν γρήγορα και να ξεχάσουν μητέρα, πατέρα, γλώσσα και πατρίδα, ώστε μια μέρα να επιστρέψουν όχι ως παιδιά της Ελλάδας, αλλά, ως όπλα στραμμένα εναντίον της, στελεχώνοντας τα μέτωπα του Γράμμου και του Βίτσι.
Η μετακίνηση των παιδιών προς τις Λαϊκές Δημοκρατίες αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη απ’ ό,τι είχε αρχικά εκτιμήσει το ΚΚΕ. Η διέλευσή τους μέσα από τους ορεινούς όγκους της Βόρειας Ελλάδας εγκυμονούσε σοβαρούς κινδύνους για τη σωματική τους ακεραιότητα. Παρά τις εκκλήσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ προς τις σοσιαλιστικές χώρες για άμεση βοήθεια — και παρά την ανταπόκρισή τους — χιλιάδες παιδιά υπέφεραν από την πείνα, το ψύχος και τις ατελείωτες πορείες. Μαρτυρίες αναφέρουν σημαντικό αριθμό παιδιών που πέθαναν ή χάθηκαν κατά τη διαδρομή.
Η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε. Η κυβέρνηση κατήγγειλε διεθνώς το ΚΚΕ, το οποίο, αντί να απολογηθεί για την εξαφάνιση χιλιάδων ανηλίκων, μιλούσε για «πράξη σωτηρίας». Στον πόλεμο της προπαγάνδας, τα παιδιά μετατράπηκαν σε προμετωπίδα: η κυβέρνηση έκανε λόγο για «γενιτσαρισμό», ενώ το ΚΚΕ ισχυριζόταν πως επρόκειτο για πράξη «προστασίας» και ότι οι γονείς συναινούσαν. Και σαν να μην έφτανε αυτό, αρκετά στελέχη του αυτοαποκαλούμενου Δ.Σ.Ε. (Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας), μέσα από τις μαρτυρίες και τα απομνημονεύματά τους, συνέχισαν αμετανόητα να παραποιούν την πραγματικότητα, προσπαθώντας να παρουσιάσουν την αρπαγή ως «προστασία», σε μια απέλπιδα προσπάθεια να εξιλεωθούν και να καθαρίσουν τη συνείδησή τους.
Η αλήθεια, όμως, ήταν πιο σκληρή από κάθε αφήγημα. Η απομάκρυνση των παιδιών δεν προήλθε από ανθρωπιστική μέριμνα, αλλά από την απελπισία ενός κινήματος που κατέρρεε στρατιωτικά. Ο ΔΣΕ είχε στερέψει από μαχητές και, όπως παραδεχόταν ο Βαφειάδης, το 1947 μόλις το 10% των στρατολογήσεων ήταν εθελοντικές. Οι ανάγκες οδήγησαν ακόμη και σε βίαιες επιστρατεύσεις γυναικών, εφήβων και μικρών κοριτσιών
Απέναντι σε αυτή την τραγωδία, η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Πρόνοιας, αποφάσισε το 1948 την οργανωμένη μεταφορά παιδιών από τις εμπόλεμες περιοχές, με τη συγκατάθεση των γονέων τους. Δημιουργήθηκαν 58 εστίες παιδιών — οι γνωστές Παιδουπόλεις — για να σωθούν οι ανήλικοι από τον τρόμο του πολέμου και τον κίνδυνο αρπαγής. Το ΚΚΕ, πιστό στη συνήθειά του να βαφτίζει το κρέας ψάρι, ονόμασε αυτή την προσπάθεια «παιδοφύλαγμα», προσπαθώντας να αποκρύψει τα δικά του τραγικά λάθη.
Το παιδομάζωμα της κομμουνιστικής ανταρσίας παραμένει μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης ιστορίας μας. Ήταν ένα συνειδητό και βαρύ πλήγμα στην παιδική ψυχή και στην ίδια την ελληνική ταυτότητα. Ήταν μια πράξη που άφησε πίσω της όχι «σωτηρία», όπως ισχυρίζονται όσοι θέλουν να ξεπλύνουν τα χέρια τους, αλλά ένα βαθύ, ανεπούλωτο τραύμα. Κι αυτό το τραύμα εξακολουθεί να υπενθυμίζει πως κάποιοι δεν δίστασαν να θυσιάσουν τα παιδιά ενός ολόκληρου λαού για να κρατήσουν ζωντανό ένα όνειρο που είχε ήδη πεθάνει προτού καν γεννηθεί.
Αναρτήσεις
